auteur: Alessandro Godono et al
jaar: 2023
type onderzoek: systematic review & meta analyse
tijdschrift & DOI nummer: International Journal of Hygiene and Environmental Health 2023. https://doi.org/10.1016/j.ijheh.2023.114273
Relevantie: Zeer hoog. Omdat al het bestaande onderzoek naar de relatie tussen slaapstoornissen tot en met 2023 is beoordeeld, en de auteurs alle onderzoeken op kwaliteit hebben laten beoordelen door 3 onderzoekers met behulp van de National Institutes of Health Quality Assessment Tool. Initiële voorwaarde voor inclusie was dat de artikelen in een gepeerreviewed tijdschrift waren verschenen. Van de uiteindelijk 110 artikelen die relevant waren voor het onderwerp, bleven 15 artikelen over die aan de in- en exclusiecriteria voldeden.
De relaties zijn niet causaal, omdat er geen data bekend zijn van vóór de plaatsing (wat je er niet instopt, kun je er niet uithalen) maar de correlatie tussen afstand en slaapstoornissen is overduidelijk en zeer relevant voor de Nederlandse beoogde norm van slechts 2 x de tiphoogte.
Uitkomst van de review: er wordt een lineaire relatie gevonden tussen slaapstoornissen en de afstand tot windturbines. Beneden de 500 meter rapporteert 79% van de omwonenden slaapproblemen, van 500 – 1000 meter 65%, van 1000-1500 meter 41%, en tussen 1500-2000 meter 29%.
De WHO adviseert in 2018 om maximaal 10 % ernstige hinder en maximaal 3% slaapverstoring te accepteren ten gevolge van geluid van industriële installaties. Dit advies wordt gegeven vanwege de aangetoonde relaties met negatieve gezondheidseffecten als hypertensie, obesitas, hart- en vaatziekten, immuniteitproblemen, angst, depressie en ook gedragsproblematiek bij kinderen.
Met name de gevolgen van slaaptekort voor kinderen lijken niet reversibel. Deze effecten zijn onvoldoende goed onderzocht voor windturbinegeluid. De Nederlandse norm gaat ervan uit dat er vanaf 23 uur geslapen wordt (met 10 dB) bijtelling. Maar kinderen, die al om 19-20 uur naar bed gaan, lijken onvoldoende beschermd met de bijtelling van 5 dB voor de avond. Hiervoor zou het voorzorgsbeginsel moeten gelden. Vanwege voldoende twijfel over de gezondheidseffecten van slaapverstoring.
Nederlandse samenvatting: Tot op heden is er weinig bewijs voor het verband tussen slaapstoornissen en het geluid van windturbines. Wij hebben zes relevante elektronische databases doorzocht op relevante artikelen vanaf ‘het begin’ tot mei 2023. De methodologische kwaliteit van de opgenomen artikelen werd geëvalueerd met behulp van de Amerikaanse National Institutes of Health-tool. Vijftien artikelen voldeden aan de inclusiecriteria. De totale prevalentie van slaapstoornissen onder bewoners in de buurt van windturbines was 34% (95% betrouwbaarheidsinterval, 0,22-0,47). Univariante metaregressies voor afstand en geluidsvermogensniveau toonden aan dat op grotere afstand de prevalentie van slaapstoornissen afneemt (p = 0,010) en bij een hoger geluidsvermogensniveau de prevalentie toeneemt (p = 0,037).
Original abstract: To date, there is scarce evidence on the association between sleep disorders and noise generated by wind turbines. We searched six relevant electronic databases from the inception to May 2023 for relevant articles. The methodological quality of the included articles was evaluated using the US National Institutes of Health tool. Fifteen articles met the inclusion criteria. The overall prevalence of sleep disorders among residents close to wind turbines was 34% (95% Confidence Interval, 0.22–0.47). Univariate meta-regressions for distance and sound power level showed that at higher distance the prevalence of sleep disorders decreases (p = 0.010) and with a higher sound power level the prevalence increases (p = 0.037). Furthermore, this systematic review and meta-analysis highlighted that the overall quality of current research on this topic is poor, and the methods to measure the results are often based on subjective assessments and not validated questionnaires. In conclusion, our preliminary findings suggest that there may be a possible relation between exposure to wind turbines and sleep disorders, although no conclusions can be drawn in terms of causality due to the nature of the retrieved data and the poor quality of current evidence. Future studies should adopt a longitudinal design and focus on objective measurements, supported by validated subjective methods such as questionnaires.
bij welke vraag hoort dit artikel? ‘Heeft hoorbaar en infrasoon/ laag frequent geluid een negatieve invloed op de slaapkwaliteit?’ en ‘Is de Nederlandse norm voldoende veilig voor omwonenden?’
Zoektermen/tags: slaapstoornissen; relatie afstand en slaapstoornissen