Windturbines en gezondheid
Wij zijn een groeiende groep bezorgde medici die zich hebben verdiept in de veiligheid van windturbines voor mens en milieu. Geluidshinder is immers een belangrijke oorzaak van ziekte (WHO 2018 en 2025).
Sommigen van ons werden door de klachten van hun patiënten met dit onderwerp geconfronteerd, anderen in hun eigen leefomgeving.
Veel onderzoek wordt gedaan in opdracht van overheden met een klimaatdoelstelling, of gefinancierd door de windindustrie en uitgevoerd door daaraan verbonden bureaus. Dat maakt kritisch lezen noodzakelijk. Wij willen de onafhankelijke wetenschappelijke informatie over de hinder van windturbines in relatie tot gezondheid en milieu beschikbaar maken. Onderzoek naar de gevolgen voor kinderen moet eerst worden verricht vóór verdere plaatsing. Een kinderrechtentoets is bij wet verplicht, maar wordt niet uitgevoerd bij gebrek aan relevante kennis over de gevolgen van geluidshinder en slaapverstoring voor kinderen.
Al bij 35 dB (A) treedt een duidelijke toename van ernstige hinder op tot boven 10% blijkt telkens uit buitenlands onderzoek, waaronder dat van de Duitse overheid in 2022. Én, hogere turbines produceren meer (laagfrequent) geluid dan lagere door oa het grotere oppervlak van de wieken dat langs de mast gaat, dat hangt niet af van het ’type windturbine’. zie.
Vanwege deze verkeerde informatie in de factsheet van het RIVM welke ‘ is bedoeld om GGD’en, gemeenten en raadsleden te informeren over de gezondheidseffecten van windturbines’ adviseerde een onafhankelijke klachtencommissie (CWI) in december ’25 om de factsheet terug te trekken. Dit is niet gebeurd.
In Nederland wordt té dicht bij bewoner gebouwd, er zijn klimaatdoelen gesteld waarvoor de beschikbare ruimte in ons dichtbevolkte land feitelijk dubbel gebruikt moet worden: zowel voor windturbines als bewoning. En dat gaat niet samen, zonder veel bewoners, waaronder kinderen en zwangeren, te schaden in het grondrecht op een gezonde woonomgeving en goede nachtrust.
Vanuit de afweging van een ‘fair balance’ pleiten wij voor een afstand van minimaal 2 kilometer tot bewoning in combinatie met een maximale geluidssterkte van 20 dB laagfrequent geluid binnen de woning. Daarbij mag de overheid niet op nieuw (RIVM)onderzoek wachten, het ligt er al.
In zowel Zweeds, Duits als Canadees onderzoek wordt 10% ernstige hinder al gevonden bij 35 dB (A) en met de Nederlandse norm liefst 46 %. (zie wiki geluid voor de onderzoeken en)
De soms ernstige hinder van het wonen nabij windturbines is onvoldoende bekend bij beleidsmakers, artsen en de algemene bevolking. Wij hebben een 4-minuten filmpje gemaakt van de buitenlandse wetenschappelijke literatuur over gezondheidsgevolgen en slaapverstoring: De impact van Windturbinegeluid
Actueel
- Het RIVM past in juni ’26 de tekst op de website aan naar aanleiding van het CWI advies van december ’25 en noemt alleen het minder belangrijke deel van het advies: de lichte overschrijding van de integriteitsregels (lees meer). Het advies om de factsheet volledig te herzien dan wel volledig terug te trekken wordt niet genoemd en niet opgevolgd.
- Windwiki schrijft een brief aan de Adviesraad van de Raad van State over het gebrek aan relevante kennis bij RIVM en ministeries en vraagt om een aanvullend verzoek op te nemen bij de tweede verlenging van de overbruggingsregeling. zie
- De Kinderombudsman, mw. Kalverboer constateert dat er bij de normering voor windturbines geen (verplichte) kinderrechtentoets is toegepast door het ministerie. zie
- Het Europees parlement heeft eind maart ’26 een conferentie gehouden over de gezondheidsgevolgen van infrasound van windturbines: ‘Unheard but not harmless’. Sprekers: professor Ken Mattsson over de gemeten geluidsniveaus rond windturbines en dr. Ursula Bellut-Staeck, expert op het gebied van de microcirculatie. zie
- Windwiki is gevraagd om een bijdrage te leveren voor de gemeenteraad van Goirle. Oa. een jurist, oud-raadslid, journaliste, fysicus- audioloog, een arts, een hoogleraar energietechnologie en ervaringsdeskundigen geven hun visie op plaatsing van windturbines binnen 1000 meter afstand van bewoning in ‘Experts aan het woord’ . De gemeenteraad ziet af van plaatsing
- Een belangrijke presentatie (8 oktober 2025) van de Zweedse Hoogleraar Ken Mattsson, die met gevalideerde metingen in het IS-gebied laat zien dat de rekenmodellen waarmee de NRD’s en MER’s (en dus de basis onder het Nederlandse beleid om omwonenden te beschermen) een structurele en ernstige onderschatting geven van het echte geluidsniveau bij en in de woning. te beluisteren
- Voor het gepeerreviewde wetenschappelijk artikel van Mattsson. zie excerpt
- Lees de uitleg van de Kenmerken van geluidsverspreiding rond windturbines
- Lees onze Analyse en advies Windturbinebeleid
- Bekijk de video over hoe geluid en hinder van windturbines ontstaat. Spreker is een van onze adviseurs Leonard Baart de la Faille, klinisch-fysicus en audioloog. Met de kennis van focuszones worden de klachten van omwonenden op grote afstand wél verklaard.
Beluister de presentatie van Windwiki voor de Amersfoortse Gemeenteraad.
Opbouw van de website
Op deze website vindt u:
- Een wiki over gezondheid met onafhankelijk wetenschappelijk geneeskundig onderzoek;
- Een wiki over windturbinegeluid en alle redenen waarom de Lden geen goede weergave geeft van de geluidsbelasting en daarmee geluidshinder;
- Een wiki over het vrijkomen van grammen bisfenol A per windturbine per jaar;
- Een wiki speciaal voor bestuurders, met de expresinformatie
- en bent u benieuwd naar de afstand tussen uw woning en de dichtstbijzijnde turbine? Find the nearest Dutch wind turbine, zie
Er zijn veel wetenschappelijke artikelen opgenomen. Van alle artikelen hebben wij een Nederlandse samenvatting gemaakt en geven we een beoordeling van de relevantie voor het gezondheidsvraagstuk. Van elk artikel is ook het volledige originele abstract en DOI-nummer opgenomen zodat u zelf het originele artikel kunt raadplegen en beoordelen. En er kan op vraagstelling worden gezocht.
Wij doen ons best objectief te zijn; mocht u desondanks onjuiste conclusies tegenkomen, laat het ons alstublieft weten!
Reacties zijn welkom via info@windwiki.nl.
Dit geldt ook voor donaties voor onze kosten.
Cornelis Pet, huisarts
Diederik Gommers, hoogleraar, intensivist
Erich Taubert, functioneel en reconstructief uroloog
Eric van Rhede van der Kloot, chirurg n.p.
Marleen Delhaes, SEH-arts n.p.
Michiel van Rijn, arts- microbioloog
Paul Kemps, huisarts n.p.
Ronald Melieste, cardioloog n.p.
Simone Brands, kinder- en jeugd psychiater
Sylvia van Manen, huisarts n.p.
Thomas Maal, hoogleraar 3D technologie in de gezondheidszorg
Willem Beekhuizen, arts n.p.
