Windturbines en gezondheid
Wij zijn een groeiende groep bezorgde medici die zich hebben verdiept in de veiligheid van windturbines voor mens en milieu. Geluidshinder en slaapstoornissen zijn immers een belangrijke oorzaak van ziekte (WHO 2018 en 2025).
Sommigen van ons werden door de klachten van hun patiënten met dit onderwerp geconfronteerd, anderen in hun eigen leefomgeving.
Veel onderzoek wordt gedaan in opdracht van overheden met een klimaatdoelstelling, of gefinancierd door de windindustrie en uitgevoerd door daaraan verbonden bureaus. Dat maakt kritisch lezen noodzakelijk. Wij willen de onafhankelijke wetenschappelijke informatie over de hinder van windturbines in relatie tot gezondheid en milieu beschikbaar maken. Onderzoek naar de gevolgen voor kinderen moet eerst worden verricht vóór verdere plaatsing. Een kinderrechtentoets is door het kinderrechtenverdrag verplicht, maar wordt niet uitgevoerd bij gebrek aan kennis over de gevolgen van geluidshinder en slaapverstoring voor kinderen.
In Nederland wordt té dicht bij bewoners gebouwd. Er zijn klimaatdoelen gesteld waarvoor de beschikbare ruimte in ons dichtbevolkte land feitelijk ontbreekt. Windturbines en nabije bewoning gaan niet samen. zonder veel bewoners, waaronder kinderen en zwangeren, te schaden in het grondrecht op een gezonde woonomgeving en goede nachtrust.
Vanuit de afweging van een ‘fair balance’ pleiten wij voor een afstand van minimaal 2 kilometer tot bewoning in combinatie met een maximale geluidssterkte van 20 dB laagfrequent geluid binnen de woning. Daarbij mag de overheid niet op nieuw (RIVM)onderzoek wachten, het relevante onderzoek ligt er al.
De soms ernstige hinder van het wonen nabij windturbines is onvoldoende bekend bij beleidsmakers, artsen en de algemene bevolking. Wij hebben een 4-minuten filmpje gemaakt van de buitenlandse wetenschappelijke literatuur over gezondheidsgevolgen en slaapverstoring: De impact van Windturbinegeluid
De factsheet van het RIVM
De factsheet van het RIVM ‘ is bedoeld om GGDen, gemeenten en raadsleden te informeren over de gezondheidseffecten van windturbines’. Ook de Raad van State leunt zwaar op de factsheet in haar uitspraken. zie.
Vanuit de WHO werd direct kritiek op de geluidshindercurve geuit (Guski 2020), vanwege onvoldoende onderbouwing. In december ’25 adviseerde een onafhankelijke klachten-commissie van het RIVM om de factsheet als geheel terug te trekken. Dit is niet gebeurd.
De WHO adviseert maximaal 10% ernstige geluidshinder vanwege de negatieve gezondheidsgevolgen. Het meest solide beschikbare onderzoek naar geluidshinder van windturbines stamt uit Duitsland: al bij 35 dB (A) treedt een duidelijke toename van ernstige hinder op tot boven 10% (Umweltbundesamt, 2022). De Nederlandse norm van 47 dB Lden geeft volgens dit onderzoek ernstige hinder bij 46%. (zie wiki geluid voor de onderzoeken en)
Én, hogere turbines produceren meer (laagfrequent) geluid dan lagere door oa het grotere oppervlak van de wieken dat langs de mast gaat, dat hangt niet af van het ’type windturbine’ zoals in de factsheet wordt gesteld. zie.
Actueel
- Het kabinet Jetten komt eind augustus ’26 met een nieuwe norm van tweemaal tiphoogte tot bebouwing. Hiermee wordt gekozen voor een afstand waarbij 80% van de mensen tot 500 meter afstand slaapproblemen krijgt, en een veelvoud van 10% ernstige geluidshinder ervaart. Dit terwijl wind op land niet noodzakelijk is voor de transitiedoelen, gas en kolen vanwege de onbetrouwbaarheid nodig blijven, en hoogleraar energietransitie David Smeulders adviseert om te kiezen voor de combinatie kernenergie aangevuld met gascentrales. (2025).
- Het RIVM past in juni ’26 de tekst op de website aan naar aanleiding van het CWI advies van december ’25 en noemt alleen het minder belangrijke deel van het advies: de lichte overschrijding van de integriteitsregels (lees meer). Het advies om de factsheet volledig te herzien dan wel volledig terug te trekken wordt niet genoemd en niet opgevolgd.
- Windwiki schrijft een brief aan de Adviesraad van de Raad van State over het gebrek aan relevante kennis bij RIVM en ministeries en vraagt om een aanvullend verzoek op te nemen bij de tweede verlenging van de overbruggingsregeling. zie
- Augustus 2026. De Kinderombudsman, mw. Kalverboer constateert dat er bij de normering voor windturbines geen (verplichte) kinderrechtentoets is toegepast door het ministerie. zie
- Maart 2026. Het Europees parlement houdt een conferentie over de gezondheidsgevolgen van infrasound van windturbines: ‘Unheard but not harmless’. Sprekers: professor Ken Mattsson over de gemeten geluidsniveaus rond windturbines en dr. Ursula Bellut-Staeck, expert op het gebied van de microcirculatie. zie
- Windwiki is gevraagd om een bijdrage te leveren voor de gemeenteraad van Goirle. Oa. een jurist, oud-raadslid, journaliste, fysicus- audioloog, een arts, een hoogleraar energietechnologie en ervaringsdeskundigen geven hun visie op plaatsing van windturbines binnen 1000 meter afstand van bewoning in ‘Experts aan het woord’ . De gemeenteraad ziet af van plaatsing
Iets minder actueel zie
Opbouw van de website
Op deze website vindt u:
- Een wiki over gezondheid met onafhankelijk wetenschappelijk geneeskundig onderzoek;
- Een wiki over windturbinegeluid en alle redenen waarom de Lden geen goede weergave geeft van de geluidsbelasting en daarmee geluidshinder;
- Een wiki over het vrijkomen van grammen bisfenol A per windturbine per jaar;
- Een wiki speciaal voor bestuurders, met de expresinformatie
- en bent u benieuwd naar de afstand tussen uw woning en de dichtstbijzijnde turbine? Find the nearest Dutch wind turbine, zie
Er zijn veel wetenschappelijke artikelen opgenomen. Van alle artikelen hebben wij een Nederlandse samenvatting gemaakt en geven we een beoordeling van de relevantie voor het gezondheidsvraagstuk. Van elk artikel is ook het volledige originele abstract en DOI-nummer opgenomen zodat u zelf het originele artikel kunt raadplegen en beoordelen. En er kan op vraagstelling worden gezocht.
Wij doen ons best objectief te zijn; mocht u desondanks onjuiste conclusies tegenkomen, laat het ons alstublieft weten!
Reacties zijn welkom via info@windwiki.nl.
Dit geldt ook voor donaties voor onze kosten.
Cornelis Pet, huisarts
Diederik Gommers, hoogleraar, intensivist
Erich Taubert, functioneel en reconstructief uroloog
Eric van Rhede van der Kloot, chirurg n.p.
Marleen Delhaes, SEH-arts n.p.
Michiel van Rijn, arts- microbioloog
Paul Kemps, huisarts n.p.
Ronald Melieste, cardioloog n.p.
Simone Brands, kinder- en jeugd psychiater
Sylvia van Manen, huisarts n.p.
Thomas Maal, hoogleraar 3D technologie in de gezondheidszorg
Willem Beekhuizen, arts n.p.
